علي بن محمد التركه ( صائن الدين علي تركه )
34
شرح گلشن راز ( فارسى )
چون از آغاز سرودن منظومه گلشن راز ، پيوسته اين كتاب مورد توجه ارباب طريقت بوده است بنابراين نظر كاتبان را در ادوار مختلف تاريخى به خود جلب كرده است ، و سبب شده كه كاتبان در اعصار مختلف از آن نسخهبردارى كنند ، به طورى كه امروزه در ايران و برخى از كشورهاى ديگر ، نسخههاى خطى فراوان از اين منظومه موجود مىباشد ، و همين امر سبب شده است كه اين منظومه كمتر دچار تغيير و تحريف شود . يكى ديگر از علل عدم تحريف اين متن ، وجود شروح فراوانى است ، كه عمدتا بهوسيله شارحان فاضل ، بر اين كتاب نوشته شده است ، و باعث گشته كه اين منظومه ، دست نخورده باقى بماند . در وهلهء اوّل نگارنده بر آن شد ، كه قديمترين نسخه متن گلشن راز را پيدا كند ، و ابيات اين شرح را با آن مقايسه نمايد ، قديمترين نسخه گلشن راز كه تاريخ كتابت آن 754 ه است ، از آن آقاى مهدى بيانى است ، ولى پس از تحقيق و جستجوى فراوان ، اين نسخه پيدا نشد . دومين نسخه كه تاريخ كتابت آن 756 ه است ، از استاد مجتبى مينوى است ، ولى اين نسخه سقطات و افتادگىهايى دارد ، كه عملا آن را غير قابل استفاده كرده است . بنابراين پس از مقايسه نسخههاى ديگر از جمله ؛ نسخهاى كه در باكو بهوسيله آقاى قربانعلى محمدزاده تصحيح و چاپ شده ، نسخهاى كه در مركز تحقيقات فارسى پاكستان تصحيح و چاپ شد ، نسخهاى كه در تهران بهوسيله آقاى صابر كرمانى چاپ شده ، و متن گلشن راز ضميمه شرح لاهيجى با چند نسخه ديگر ، به اين نتيجه رسيدم كه هيچيك از اين نسخ چندان تفاوتى با همديگر ندارند ، لذا متن ابيات اين شرح را با ابيات ضميمه شرح لاهيجى كه بالنسبه صحيحتر از